Zuid-Afrika

Zuid-Afrika ligt in het zuidelijke topje van Afrika. Ondanks de sterke economie van het land, is de regenboognatie er niet in geslaagd de rijkdom eerlijk te verdelen. Vakbonden staan relatief sterk, maar organiseren voornamelijk de kleiner wordende groep werknemers met een vast contract. De groeiende groep onzekere arbeiders, die werken met tijdelijke of geen contracten, via onderaanneming, interim of seizoensarbeid, worden grotendeels aan hun lot overgelaten. Zuid-Afrika heeft een ongelijk gezondheidssysteem dat de verschillen tussen haves en de have-nots nog versterkt. Daarom pleit FOS er radicaal voor waardig werk en sociale bescherming.

zuid-afrika
  • Extreme arbeidsmarktflexibilisering
  • Vakbonden organiseren precaire arbeiders onvoldoende
  • Gezondheidssysteem dat ongelijkheid vergroot

De ongelijkheid in Zuid-Afrika is nog nooit zo extreem geweest, ook al wordt het land als een middeninkomensland beschouwt en is het de sterkste economie op het Afrikaanse continent. Het kapitaal blijft grotendeels in handen van een blanke elite, ook al is er sinds 1994 ook een zwarte (ANC-)elite bijgekomen die zich heeft kunnen verrijken. De meerderheid van de bevolking, vooral zwarten, leven ondanks de grote beloften van 1994 nog steeds in armoede met geen of gebrekkige toegang tot degelijke huisvesting, water, elektriciteit, gezondheidszorg, onderwijs, enz. De onvrede bij de bevolking stijgt, net zoals het aantal protesten. De gemeentelijke verkiezingen in augustus 2016 maakte dit pijnlijk duidelijk. Oppositiepartij DA (Democratic Alliance) won in de grote metropolen van het land: Johannesburg, Tshwane, Nelson Mandela Bay en Kaapstad. Het blijft afwachten of de ANC dit signaal van de bevolking serieus neemt.

De gezondheidszorg in Zuid-Afrika is verdeeld tussen een privaat en een publiek systeem, dat de ongelijkheden in het land bevestigt en versterkt. De publieke zorg neemt het grootste aandeel patiënten op zich (80%), maar krijgt ongeveer evenveel middelen als de private sector, die slechts 20% van de patiënten bedient. De overheid onderschrijft officieel het belang van burgerparticipatie en basisgezondheidszorg, maar in de praktijk ontbreekt de financiering en ondersteuning hiervoor. Gezondheidsorganisaties spreken ondertussen over een ware gezondheidscrisis in Zuid-Afrika. In verhouding met het Zuid-Afrikaanse BNP, ligt de levensverwachting (59 jaar) laag, is de moeder- en kindersterfte hoog en eist een zware ziektelast zijn tol, zowel door overdraagbare (HIV/aids, TBC) als niet-overdraagbare (obesitas, diabetes) aandoeningen.

Ten gevolge van het neoliberaal ANC-beleid, zet de flexibilisering van de Zuid-Afrikaanse arbeidsmarkt zich op versneld tempo voort. De meerderheid van de arbeiders hebben een precaire job: via een tussenagentschap of tussenpersoon, via tijdelijke contracten die eindeloos vernieuwd worden maar niet dezelfde voordelen bieden als een vast contract, via seizoensarbeid, met lage lonen en in slechte arbeidsomstandigheden. De traditionele vakbonden slagen er moeilijk in deze arbeiders op te nemen in de gelederen, maar een nieuwe “arbeidersbeweging” vormt zich langzaamaan. Vooral werklozen, precaire arbeiders en gemeenschapsactivisten, met een grote vertegenwoordiging van vrouwen en jongeren, staan op de voorgrond van deze nieuwe beweging.

Toch zijn er pogingen in het land om de flexibilisering en precaire jobs een halt toe te roepen. Een amendement aan de Labour Relations Act (arbeidswetgeving) dat op 1 januari 2015 van kracht ging, stelt dat interim-, tijdelijke en deeltijdse arbeiders vaste werknemers van het bedrijf moeten worden als ze er langer dan 3 maanden werken. De implementatie van de wetgeving blijft echter problematisch: veel werkgevers negeren de nieuwe rechten of zoeken omwegen om er niet aan te moeten voldoen. Bovendien zijn veel werknemers zijn zich niet bewust van hun nieuwe rechten en eisen ze die bijgevolg ook niet op.

FOS in Zuid-Afrika

Het regionale FOS kantoor in Johannesburg, Zuid-Afrika volgt de Zuid-Afrikaanse partners op. Door de steun aan onze partners streven we naar betere werk- en leefomstandigheden van landarbeiders, huishoudwerkers en precaire arbeiders met een tijdelijk of interimcontract. FOS zet in op uitwisseling tussen partners zowel binnen de landsgrenzen van Zuid-Afrika als regionaal. Hierbij gaat veel aandacht naar gezondheid, gender en het organiseren en mobiliseren van arbeiders.

Lees alles over de successen van FOS in Zuid-Afrika in het jaarverslag 2016.

Partners van FOS in Zuid-Afrika

  • ILRIG - Internationaal Instituut voor Arbeidsonderzoek en Informatie

    International Labour Research and Information Group

    ILRIG is een onderzoeks- en trainingsinstituut dat bewegingen en organisaties van arbeiders en gemeenschappen ondersteunt bij het opkomen voor hun rechten. ILRIG brengt bewegingen en organisaties samen zodat ze leren van elkaars ervaringen en in solidariteit staan met elkaar.

  • WFP - Project voor Vrouwen op Boerderijen

    Women on Farms Project

    Women on Farms Project is een feministische ngo  die streeft naar een alternatief landelijk Zuid-Afrika waar vrouwen een actieve leidersrol opnemen in hun familie en gemeenschap, op de werkplek en in overheidsstructuren. WFP versterkt de capaciteiten en het zelfvertrouwen van vrouwen die leven en werken op boerderijen zodat ze hun rechten kunnen opeisen.

  • SADSAWU – Zuid-Afrikaanse Huishoudwerkersvakbond

    South-African Domestic Services and Allied Workers Union

    SADSAWU is de Zuid-Afrikaanse vakbond voor huishoudwerkers. Huishoudwerkers zijn een van de meest kwetsbare werknemersgroepen in Zuid-Afrika. Daarom verdedigt SADSAWU hun rechten en pakt ze gevallen van misbruik op. SADSAWU versterkt via training en vorming de capaciteiten en het zelfvertrouwen van huishoudwerkers.

  • CWAO - Adviesbureau voor precaire arbeiders

    Casual Workers Advice Office

    CWAO is een organisatie die advies en steun geeft aan arbeiders, met specifieke aandacht voor werknemers met een tijdelijk, interim of ander precair contract. Dit omwille van de vaststelling dat de traditionele vakbonden deze arbeiders onvoldoende in de gelederen opnemen. CWAO mobiliseert precaire arbeiders en geeft informatie over hun rechten, zodat ze die zelf kunnen opeisen.

  • CSAAWU - Landarbeidersvakbond

    The Commercial, Stevedoring, Agricultural and Allied Workers union

    CSAAWU is een vakbond in de Westelijke Kaap in Zuid-Afrika die landarbeiders verenigt, vorming geeft over hun arbeidsrechten en hun belangen en rechten verdedigt. CSAAWU wil een stem geven aan landarbeiders en hun collectieve onderhandelingsmacht vergroten.

Artikels over Zuid-Afrika